एकदाच ओंजळीत दे ना जाई-जुई एकदाच ओंजळीत दे ना जाई-जुई कोण जाणे पुन्हा कधी गाठभेट होई

अगदीच हळूवार नको राजरोष
पाकळी एक नको डवरली घोस
पानासाठी कवितेच्या देना खुण काही
एकदाच ओंजळीत दे ना जाई-जुई

क्षण एक थांब अशी हवीशी होऊन
एकदाच मनी तुला घेतो चितारून
आणि तुझ्या मौनाचीच चित्रावर सही
एकदाच ओंजळीत दे ना जाई-जुई

एकदाच ओंजळीत दे ना जाई-जुई कोण जाणे पुन्हा कधी गाठभेट होई एकदाच ओंजळीत देना जाई-जुई

हे चंद्र, सूर्य, तारे होते तिच्याच पाठी.

आम्हीहि त्यात होतो– खोटे कशास बोला–
त्याचीच ही कपाळी बारीक एक आठी !

उगवायची उषा ती अमुची तिच्याच नेत्री
अन मावळावयाची संध्या तिच्याच ओठी !

दडवीत वृद्ध होते काठी तिला बघून,
नेसायचे मुमुक्षू इस्त्री करून छाटी !

जेव्हा प्रदक्षिणा ती घालीच मारुतीला
तेव्हा पहायची हो मूर्ती वळून पाठी !

प्रत्यक्ष भेटली का ? नव्हती तशी जरूरी;
स्वप्नात होत होत्या तसल्या अनेक भेटी !

हसतोस काय बाबा, तू बाविशीत बुढ्ढा,
त्यांना विचार ज्यांची उद्या असेल साठी !

“साठीचा गजल” कविवर्य विंदा करंदीकर

अजुन उजाडत नाही ग, नाही ग
दशकांमागून सरली दशके
अन् शतकांच्या गाथा ग
ना वाटांचा मोह सुटे वा
ना मोहांच्या वाटा ग

पथ चकव्याचा गोल सरळ वा
कुणास उमगत नाही ग
प्रवास कसला? फरफट अवघी
पान जळातून वाही ग

अजुन उजाडत नाही ग, नाही ग

कधी वाटते
कधी वाटते दिवस-रात्र हे नसते काही असले ग
त्यांच्यालेखी रात्र सदाची
त्यांच्यालेखी रात्र सदाची ज्यांचे डोळे मिटले ग

स्पर्श आंधळे, गंध आंधळे, भवताली वनराई ग
तमातली भेसुर शांतता, कानी कूजन नाही ग
अजुन उजाडत नाही ग, अजुन उजाडत नाही ग

एकच पळभर, एखादी कळ
अशी सनाणुन जाते ग
क्षणात विरती अवघे पडदे
लख्ख काही चमचमते ग
ती कळ सरते, हूरहुर उरते, अन् पिकण्याची घाई ग
वरवर सारे शिंपण, काही आतून उमलत नाही ग

अजुन उजाडत नाही ग, नाही ग
अजुन उजाडत नाही ग

मैं चुप शान्त और अडोल खड़ी थी
सिर्फ पास बहते समुन्द्र में तूफान था……फिर समुन्द्र को खुदा जाने
क्या ख्याल आया
उसने तूफान की एक पोटली सी बांधी
मेरे हाथों में थमाई
और हंस कर कुछ दूर हो गया

हैरान थी….
पर उसका चमत्कार ले लिया
पता था कि इस प्रकार की घटना
कभी सदियों में होती है…..

लाखों ख्याल आये
माथे में झिलमिलाये

पर खड़ी रह गयी कि उसको उठा कर
अब अपने शहर में कैसे जाऊंगी?

मेरे शहर की हर गली संकरी
मेरे शहर की हर छत नीची
मेरे शहर की हर दीवार चुगली

सोचा कि अगर तू कहीं मिले
तो समुन्द्र की तरह
इसे छाती पर रख कर
हम दो किनारों की तरह हंस सकते थे

और नीची छतों
और संकरी गलियों
के शहर में बस सकते थे….

पर सारी दोपहर तुझे ढूंढते बीती
और अपनी आग का मैंने
आप ही घूंट पिया

मैं अकेला किनारा
किनारे को गिरा दिया
और जब दिन ढलने को था
समुन्द्र का तूफान
समुन्द्र को लौटा दिया….

अब रात घिरने लगी तो तूं मिला है
तूं भी उदास, चुप, शान्त और अडोल
मैं भी उदास, चुप, शान्त और अडोल
सिर्फ- दूर बहते समुन्द्र में तूफान है…..

कुसुमाग्रजांची ही कविता आता काही दिवसांपूर्वी ऐकली आणि वाटलं , अजून किती आणि काय आहे जे वाचायच आहे ,ह्या एका आयुष्यात त्याची पुर्ती होईल असं वाटत नाही , त्यासाठी एक जन्म अजून घ्यावा लागणार . ह्या कवितेमध्ये नास्तिक आणि आस्तिक अश्या दोन बाजू मांडल्या आहेत पण सरलर्थी ती कविता जशी दिसते तशी ती नक्कीच नसावी तर त्यापलीकडे बरच काही आहे जे अनाकलनीय आहे. मी एक अतिसाधारण व्यक्तीने त्या बद्दल बोलावं एव्हढि माझी पात्रता नक्कीच नाही . तरीही ज्या अस्तिकतेच्या आणि नास्तिकतेच्या तराजूत सामान्य माणूस त्याला तोलतो त्यापैकी ही नक्कीच नाही . एका मनाच्या दोन पैलूंविषयी मांडलेली एक अतिशय उत्तम अशी ही रचना आहे . एक मन जे सगळे बंधन सोडून धावू पहातंय , त्याला अडवतंय त्याचंच दुसरं मन , जे समाजाच्या चांगल्या वाईट ठराविक कल्पनांनी जकडल्या गेलं आहे , अनेक अनेक वर्षांपासून !!

मला हवी आहे नास्तिकता
पण सहस्त्रवर्षे मनाला मिठी घालून बसलेली
ही आस्तिकता होत नाही दूर माझ्यापासून
रंगमंचावरील दिव्यांच्या प्रकाशात
व्याध्याच्या नक्षत्रासारखी
विविध रंगात उमलणारी
सुरेल पदन्यास करीत
माझ्या अंत:करणात प्रवेश करणारी
ती मोहक नृत्यांगना
उभी आहे माझ्या मंदिराच्या दाराशी
पण मालिन वस्त्रे परिधान करून
गहन काळोखात गुरफटलेली
एकतारीवर , एकच गीत गाणारी
ही उदासी मितभाषी ” जोगीण “
मान टेकून दरवाज्याच्या स्तंभावरती
बसली आहे , वाट अडवून
प्रवेशाच्या पायरीवर
मला हवी आहे नास्तिकता
पण सहस्त्रवर्षे मनाला मिठी घालून बसलेली
ही आस्तिकता होत नाही दूर माझ्यापासून

~ कुसुमाग्रज